Carcassonne spelregels draaien om één simpel doel: eindig met de meeste punten. Dit legspel voor 2 tot 5 spelers, vanaf 7 jaar, duurt meestal 30 tot 60 minuten. In het basisspel bouw je samen het landschap op met tegels en zet je horigen, vaak meeples genoemd, op wegen, steden, kloosters en weiden om punten te verdienen.
Benodigdheden voor Carcassonne spelregels
Voor deze uitleg van de Carcassonne spelregels gaan we uit van het basisspel van Carcassonne. In de doos zitten:
- 72 landtegels, waaronder 1 starttegel met een donkere achterkant
- 40 horigen in 5 kleuren, dus 8 per speler
- 1 scorebord of waardetabel
- 1 overzichtsblad
Opzet van Carcassonne spelregels
De voorbereiding is kort:
- Leg de starttegel open in het midden van de tafel.
- Schud de andere 71 landtegels en leg ze gedekt neer in een of meer stapels.
- Leg het scorebord naast het speelveld.
- Iedere speler kiest een kleur en neemt de 8 bijbehorende horigen.
- Van die 8 gebruik je er 1 als telsteen op vak 0 van het scorebord.
- De andere 7 blijven als voorraad bij de speler.
- De jongste speler begint, daarna speel je met de klok mee.
Spelverloop in Carcassonne spelregels
In Carcassonne spelregels bestaat elke beurt uit drie vaste stappen:
- een landtegel trekken en leggen
- eventueel 1 horige plaatsen
- punten tellen als er iets is afgebouwd
Die volgorde is belangrijk. Eerst leg je een tegel, daarna besluit je of je een horige inzet, en pas daarna kijk je of er gescoord wordt.
1. Landtegel trekken en leggen
De actieve speler trekt 1 tegel en legt die meteen aan het bestaande landschap. Daarbij gelden drie basisregels:
- De nieuwe tegel moet met minstens één zijde aansluiten op een tegel die al ligt.
- Wegen moeten aansluiten op wegen, steden op steden en weiden op weiden.
- Alleen een hoekpunt raken is niet genoeg.
Een tegel moet dus altijd passend worden aangelegd. Past een getrokken tegel nergens, dan gaat die uit het spel terug in de doos en trek je een andere tegel. Dat hoort bij de officiële basisregels van Carcassonne.
2. Horige plaatsen
Na het leggen van de tegel mag je 1 horige uit je voorraad op de zojuist geplaatste tegel zetten. Dat is niet verplicht.
Je mag een horige plaatsen op:
- een weg
- een stad
- een klooster
- een weide
Op een weide leg je de horige plat. Dan is het een boer.
Hierbij gelden deze regels:
- Je plaatst maximaal 1 horige per beurt.
- De horige moet op de tegel staan die je net hebt gelegd.
- Je mag geen horige zetten op een gebied waar al een horige van een speler aanwezig is.
Dat laatste vraagt soms om goed kijken. Een weg lijkt misschien vrij, maar kan verderop al verbonden zijn met een andere weg waar een horige op staat. In dat geval mag je daar niet bij plaatsen.
Samengevoegde gebieden
Twee losse gebieden kunnen later door nieuwe tegels aan elkaar komen te liggen. Zo kan het gebeuren dat er alsnog meerdere horigen in hetzelfde gebied terechtkomen. Dat is wel toegestaan, zolang ze er niet direct op zijn gezet toen het gebied al verbonden was.
3. Puntentelling afhandelen
Na het leggen van de tegel en het eventueel plaatsen van een horige controleer je of een weg, stad of klooster nu af is.
Is dat zo, dan tel je meteen de punten. Daarna gaan de horigen van dat afgebouwde gebied terug naar de voorraad van de speler. Zo kunnen ze in latere beurten opnieuw worden gebruikt.
Boeren werken anders. Die blijven liggen tot het einde van het spel en komen tussendoor niet terug.
Scoring in Carcassonne spelregels
De puntentelling in Carcassonne spelregels bestaat uit punten tijdens het spel en een eindtelling zodra de laatste tegel is gelegd.
Punten tijdens het spel
Wegen
Een afgebouwde weg levert 1 punt op per tegel waar die weg over loopt.
Steden
Een afgebouwde stad levert 2 punten op per tegel in die stad.
Daarnaast geeft elk schild of stadswapen 2 extra punten.
Kloosters
Een klooster is af zodra het aan alle acht kanten omringd is door tegels. Een afgebouwd klooster levert 9 punten op:
- 1 punt voor de kloostertegel zelf
- 8 punten voor de omliggende tegels
Wie krijgt de punten?
Staat er maar 1 horige in een gebied, dan krijgt die speler alle punten.
Staan er door samenvoegen meerdere horigen in hetzelfde gebied, dan geldt:
- de speler met de meeste horigen krijgt alle punten
- bij een gelijke stand krijgen alle spelers met de meeste horigen de volledige score
Dat geldt tijdens het spel voor wegen, steden en kloosters, en aan het einde ook voor weiden.
Einde van het spel
Het spel eindigt zodra de laatste landtegel is gelegd. Daarna volgt de eindtelling van alles wat nog niet is afgebouwd.
De speler met de meeste punten wint.
Eindtelling
Onafgebouwde wegen
Elke onafgebouwde weg levert 1 punt op per tegel van die weg.
Onafgebouwde steden
Een onafgebouwde stad levert:
- 1 punt per tegel
- 1 punt per schild of stadswapen
Dat is dus minder dan een voltooide stad.
Onafgebouwde kloosters
Een onafgebouwd klooster levert 1 punt voor de kloostertegel zelf, plus 1 punt voor elke tegel die er al direct naast of diagonaal omheen ligt.
Boeren op weiden
Boeren scoren alleen bij de eindtelling. Een weide levert 3 punten op per afgebouwde stad die aan die weide grenst.
Let op deze drie punten:
- Alleen voltooide steden tellen mee.
- Een stad telt per weide maar één keer mee, ook als de weide die stad op meerdere plekken raakt.
- De speler met de meeste boeren in die weide krijgt de punten. Bij gelijkspel krijgen alle betrokken spelers de volle punten.
Varianten binnen Carcassonne spelregels
Deze uitleg gaat over het basisspel van Carcassonne. Toch kom je vaak varianten tegen. Het is handig om onderscheid te maken tussen officiële uitbreidingen en huisregels.
Officiële varianten en uitbreidingen
Deze horen niet bij het basisspel, maar zijn wel officieel uitgegeven voor Carcassonne:
- De Rivier: je begint niet met de gewone starttegel, maar legt eerst rivierdelen neer.
- De Abt: een abt kan op een klooster of tuin worden geplaatst en later vrijwillig worden teruggenomen om punten te scoren.
- Kooplieden & Bouwmeesters: voegt onder meer handelswaren, een bouwmeester en een varken toe.
Speel je met een uitbreiding, controleer dan altijd de regels van die set apart. De basis van tegels leggen en gebieden claimen blijft hetzelfde, maar de puntentelling kan veranderen.
Huisregels
De volgende varianten zijn huisregels en dus geen officiële basisregels:
- de volgende tegel alvast open trekken aan het einde van een beurt
- spelen met meerdere tegels op hand
- de startspeler op een andere manier bepalen
- onspeelbare tegels terug in een zak doen in plaats van uit het spel halen
Dat zijn prima tafelafspraken, maar ze horen niet bij de officiële Carcassonne spelregels van het basisspel.
FAQ over Carcassonne spelregels
Mag je een horige plaatsen op een gebied waar al iemand staat?
Nee. Je mag geen horige zetten op een weg, stad, weide of klooster als dat gebied al bezet is. Pas als twee losse gebieden later aan elkaar groeien, kunnen meerdere horigen samen in één gebied uitkomen.
Wanneer krijg je horigen terug?
Horigen op een afgebouwde weg, stad of klooster gaan na de puntentelling terug naar je voorraad. Boeren blijven tot het einde van het spel op de weide liggen.
Krijgen boeren ook punten tijdens het spel?
Nee. Boeren scoren alleen in de eindtelling. Ze leveren 3 punten op per afgebouwde stad die grenst aan hun weide.
Wat gebeurt er als een tegel nergens past?
Dan leg je die tegel terug in de doos en trek je een nieuwe. In het basisspel is dat de officiële regel.
Hoeveel horigen heb je echt beschikbaar om te plaatsen?
Je begint met 8 horigen in jouw kleur, maar 1 daarvan staat vanaf het begin op het scorebord als telsteen. Daardoor heb je tijdens het spel meestal 7 horigen beschikbaar om gebieden te claimen, totdat er weer een terugkomt door een puntentelling.
