Koersbal spelregels in het kort: je speelt dit binnenspel met 2 spelers of met 2 teams van 2, meestal in ongeveer 20 tot 45 minuten per partij. Het doel is simpel: rol je koersballen dichter bij de jack dan je tegenstander. Deze uitleg gaat uit van de gangbare basisvorm van koersbal, ook bekend als Bowls, zoals die op veel banen en in buurthuizen wordt gespeeld.
Benodigdheden voor koersbal spelregels
Voor een gewone partij heb je dit nodig:
- 1 koersbalmat van ongeveer 8 x 2 meter
- 4 zwarte koersballen
- 4 gele of bruine koersballen
- 1 witte jack
- 1 meetlint of klein rolmaatje
- 1 stok of haakhulp om ballen van de mat te halen
De grote ballen hebben meestal een doorsnee van ongeveer 10 cm en wegen rond de 750 gram. De jack is kleiner, ongeveer 5 cm breed, en weegt rond de 120 gram.
Koersballen rollen niet recht. Het gewicht in de bal zit niet precies in het midden. Daardoor maakt elke bal een bocht. Juist dat effect bepaalt hoe je speelt.
Opzet bij koersbal spelregels
Leg eerst de mat recht neer. Daarna kies je wie met zwart speelt en wie met geel of bruin. Welke kleurenset je gebruikt, kan per vereniging verschillen.
Bepaal vervolgens wie begint. Dat kan door loting, onderling overleg of een vaste speelvolgorde.
De beginnende speler rolt de jack in. Daarbij gelden deze basisregels:
- de jack moet over de middellijn komen
- rolt de jack niet ver genoeg, dan mag de tegenpartij de jack inrollen
- rolt de jack van de mat, dan mag de tegenpartij het ook proberen
- lukt het beide partijen niet om de jack goed in te rollen, dan leg je hem op het witte streepje voor het dubbelscorevak
Komt de jack goed tot stilstand, dan plaats je hem in het midden van de mat, op de hoogte waar hij is geëindigd. Hij blijft dus niet aan de zijkant liggen als hij daarheen is gerold.
Spelverloop van koersbal spelregels
De speler die de jack heeft ingebracht, rolt ook de eerste bal. Daarna speel je om de beurt tot alle 8 koersballen op de mat liggen.
Tijdens het spelen gelden deze regels:
- elke bal moet worden gerold
- gooien mag niet
- je mag niet over de mat lopen
- om ballen op te pakken of van de mat te halen gebruik je de stok of haakhulp
Omdat de ballen een curve maken, kies je steeds of je linksom of rechtsom speelt. Je probeert je eigen bal dicht bij de jack te leggen, maar je kunt ook tactisch spelen door een bal van de tegenstander weg te tikken of de jack te verplaatsen.
Jack verplaatsen
Wordt de jack geraakt door een koersbal en blijft hij op de mat, dan blijft hij liggen op zijn nieuwe plek.
Wordt de jack van de mat gestoten, dan leg je hem terug dicht bij de rand waar hij de mat verliet. Daarna speel je verder vanaf die nieuwe positie.
Ongeldige bal
Een bal die wordt gegooid in plaats van gerold, telt niet mee. Hetzelfde geldt voor bewust “dwarrelen”: een bal opzettelijk zo spelen dat hij niet normaal zijn bocht maakt. In veel clubs wordt zo’n bal direct van de mat gehaald.
Einde van een ronde
Een ronde is afgelopen zodra alle 8 koersballen zijn gespeeld. Daarna tel je de punten.
Scoring in koersbal spelregels
De puntentelling werkt anders dan bij veel andere precisiespellen. Niet elke bal levert automatisch een punt op.
Zo tel je:
- Kijk welke bal het dichtst bij de jack ligt.
- Die speler of dat team krijgt 1 punt.
- Kijk daarna welke bal als volgende het dichtst bij de jack ligt.
- Is dat opnieuw een bal van dezelfde kant, dan komt er nog 1 punt bij.
- Zodra een bal van de tegenpartij dichterbij ligt dan de volgende eigen bal, stopt de telling.
Alleen de aaneengesloten reeks dichtstbijzijnde ballen van één speler of team scoort dus.
Voorbeeld
Ligt zwart het dichtst bij de jack, en ook de tweede en derde bal zijn van zwart, dan krijgt zwart 3 punten. Ligt de vierde bal van geel dichterbij dan de volgende zwarte bal, dan stopt de telling daar.
Dubbelscorevak
Aan het einde van de mat ligt het dubbelscorevak. Komt de jack daarin terecht, dan gelden extra punten:
- de jack zelf telt voor 1 punt
- elke scorende bal die óók in het dubbelscorevak ligt, telt voor 2 punten in plaats van 1
Belangrijk: die dubbele telling geldt alleen voor ballen die normaal ook zouden scoren volgens de gewone telvolgorde.
Varianten binnen koersbal spelregels
De officiële, veelgebruikte speelvormen zijn:
- 1 tegen 1
- 2 tegen 2
Bij paren speelt elke kant nog steeds met 4 ballen in totaal. Meestal nemen de teamgenoten om de beurt een worp voor hun rekening, volgens de afspraken van de groep of vereniging.
Koersbal kan ook zittend worden gespeeld, bijvoorbeeld vanuit een stoel of rolstoel. Dat is geen aangepaste huisregel, maar een gewone en geaccepteerde manier van spelen.
Huisregel: bal van de mat
Er bestaat ook een veelgespeelde huisregel: als je een bal van de tegenstander van de mat stoot, krijgt die tegenpartij 1 punt, behalve als dit gebeurt in het dubbelscorevak.
Dat is dus geen officiële basisregel, maar een lokale afspraak. Spreek dit vóór de partij duidelijk af.
FAQ over koersbal spelregels
Waarom rollen koersballen krom?
Omdat het zwaartepunt van de bal niet precies in het midden zit. Daardoor volgt de bal een boog in plaats van een rechte lijn.
Mag je over de mat lopen bij koersbal?
Nee. In de gebruikelijke koersbal spelregels is lopen over de mat niet toegestaan. Je haalt ballen weg met een stok of haakhulp.
Wat gebeurt er als de jack niet over de middellijn komt?
Dan mag de tegenpartij de jack inrollen. Lukt het daarna opnieuw niet, dan leg je de jack op het witte streepje voor het dubbelscorevak.
Wat als de jack tijdens het spel van de mat gaat?
Dan leg je de jack terug dicht bij de plek waar hij de mat verliet. Daarna gaat de ronde gewoon verder.
Hoeveel punten krijg je in het dubbelscorevak?
Ligt de jack in dat vak, dan telt de jack voor 1 punt. Scorende ballen in dat vak leveren 2 punten per bal op.
Is koersbal hetzelfde als Bowls?
Koersbal is de Nederlandse benaming voor een binnenvariant die sterk verwant is aan Bowls. In de praktijk gebruiken veel mensen beide namen door elkaar, al kunnen materialen en baanvorm per speelplek iets verschillen.
