Twee legers, 40 stukken per kant en één doel: de vlag van de tegenstander pakken. Deze Stratego spelregels gaan over de klassieke versie van Stratego (Jumbo Original Game Rules). Het spel is voor 2 spelers, geschikt vanaf ongeveer 8 jaar en een pot duurt meestal 45 tot 60 minuten.
Benodigdheden
Voor klassiek Stratego gebruik je:
- 1 spelbord van 10 bij 10 velden
- 2 meren op het bord als vaste hindernissen
- 40 rode stukken
- 40 blauwe stukken
- 1 scherm om de opstelling af te schermen
- eventueel een tray of plek voor verslagen stukken
- soms een labelvel, afhankelijk van de uitvoering
Elke speler heeft precies dezelfde 40 stukken:
- 1 Maarschalk, rang 10
- 1 Generaal, rang 9
- 2 Kolonels, rang 8
- 3 Majoors, rang 7
- 4 Kapiteins, rang 6
- 4 Luitenants, rang 5
- 4 Sergeanten, rang 4
- 5 Mineurs, rang 3
- 8 Verkenners, rang 2
- 1 Spion
- 6 Bommen
- 1 Vlag
De rang staat alleen aan de eigen kant van het stuk. Je tegenstander ziet dus niet wat er staat, totdat een gevecht dat onthult.
Opzet
Leg het bord tussen de spelers en kies wie rood en wie blauw speelt. Bij de klassieke regels begint rood.
Daarna zet iedere speler alle 40 eigen stukken op in de 4 achterste rijen aan de eigen kant van het bord. De twee meren in het midden blijven altijd leeg. Je mag je stukken vrij neerzetten, zolang ze maar binnen die vier rijen staan.
Gebruik het scherm als je wilt voorkomen dat de ander meekijkt tijdens het opstellen. Zodra beide legers klaarstaan, haal je het scherm weg en begint het spel.
Belangrijk bij de opstelling:
- de vlag mag overal in je eigen 4 achterste rijen staan
- bommen mag je ook vrij plaatsen in die zone
- bommen en de vlag bewegen later niet meer
- de identiteit van je stukken blijft geheim tot een aanval plaatsvindt
Spelverloop
Bij Stratego spelregels wisselen spelers elkaar af. In je beurt doe je precies één actie: je verplaatst één stuk of je valt met één stuk een vijandelijk stuk aan.
Het doel is simpel: verover de vlag van de tegenstander. Er is nog een tweede manier om te winnen: als de ander geen legale zet meer kan doen, is het spel ook meteen voorbij. Dat gebeurt bijvoorbeeld als iemand alleen nog bommen en een vlag over heeft.
Scoring
Klassiek Stratego heeft geen puntentelling. Je telt dus geen punten voor verslagen stukken of slimme zetten.
De partij eindigt op één van deze manieren:
- je verovert de vijandelijke vlag
- je tegenstander kan geen legale zet meer doen
- er ontstaat een patstelling waarin geen van beide spelers de vlag nog kan bereiken
Bij die laatste situatie spreken spelers vaak samen af dat het remise is.
Verplaatsen
De meeste stukken bewegen per beurt precies één vakje.
Daarbij gelden deze basisregels:
- je beweegt horizontaal of verticaal
- diagonaal bewegen mag niet
- je mag niet over andere stukken heen springen
- je mag niet op een veld met een eigen stuk eindigen
- de meren zijn verboden terrein
- bommen en de vlag mogen niet bewegen
Een aanval telt in feite als een verplaatsing naar een bezet veld van de tegenstander. Daarover lees je hieronder meer.
Verkenner
De Verkenner is de uitzondering. Dit stuk mag in één beurt meerdere vrije velden in een rechte lijn afleggen, horizontaal of verticaal. Dat mag alleen als alle tussenliggende velden leeg zijn.
Een Verkenner mag dus niet springen. Staat er iets in de weg, dan stopt de route daar.
Heen-en-weer regel
In de klassieke Stratego spelregels mag een stuk niet eindeloos blijven pendelen tussen dezelfde twee velden. De praktische vuistregel is: je mag niet drie keer achter elkaar met hetzelfde stuk heen en weer gaan over exact dezelfde twee vakken.
Die regel voorkomt dat een partij vastloopt in herhaling.
Aanvallen
Een aanval doe je met een eigen stuk dat direct naast een vijandelijk stuk staat. Alleen horizontaal of verticaal telt als aangrenzend.
Zo werkt een aanval:
- de aanvaller kiest een vijandelijk stuk op een naastgelegen veld
- beide stukken worden onthuld
- je vergelijkt de rangen
- het verliezende stuk gaat van het bord
- wint de aanvaller, dan komt dat stuk op het vrijgekomen veld
- wint de verdediger, dan blijft die staan en verdwijnt alleen de aanvaller
Bij gelijke rang worden beide stukken verwijderd.
Welke rang wint?
De hoofdregel is eenvoudig: de hoogste rang wint het gevecht.
Dus:
- rang 10 verslaat rang 9
- rang 8 verslaat rang 6
- gelijke rangen schakelen elkaar allebei uit
Dat maakt het onthouden van de Stratego spelregels vrij overzichtelijk. De meeste uitzonderingen zitten niet in de gewone rangen, maar bij de Spion, de Mineur en de Bommen.
Bijzondere stukken
Een paar stukken volgen eigen regels. Juist daar gaat het aan tafel vaak mis.
Spion
De Spion is zwak in gewone gevechten, maar heeft één speciale kracht: als de Spion zelf de Maarschalk aanvalt, wint de Spion.
Dat betekent ook meteen het omgekeerde:
- valt de Maarschalk de Spion aan, dan verliest de Spion
- valt een ander stuk de Spion aan, dan verliest de Spion ook
De Spion verslaat de Maarschalk dus alleen als hij zelf de aanval inzet.
Mineur
De Mineur is het enige stuk dat een bom onschadelijk kan maken.
- valt een Mineur een bom aan, dan verdwijnt de bom
- de Mineur neemt daarna die plek in
Tegen gewone stukken gebruikt de Mineur gewoon zijn eigen rang 3.
Bom
Bommen staan stil en vallen nooit aan.
Wordt een bom aangevallen, dan geldt:
- elke aanvaller verliest
- de bom blijft liggen
- alleen een Mineur kan de bom verwijderen
Bommen zijn dus puur verdedigend.
Vlag
De vlag beweegt niet en vecht ook niet terug. Zodra een vijandelijk stuk de vlag bereikt door een aanval, is het spel direct afgelopen.
Elk beweegbaar stuk mag de vlag veroveren. Daar is geen speciale rang voor nodig.
Varianten
De klassieke regels hierboven horen bij de standaardversie van Stratego. Er bestaan ook andere officiële uitgaven met afwijkende opzet of doelen, zoals:
- Stratego Barrage, een snellere variant met minder stukken
- Stratego Waterloo, met een andere schaal en andere doelen
- Stratego 4, voor 3 of 4 spelers
Speel je de klassieke editie, gebruik dan alleen de regels uit deze uitleg.
Huisregels
Sommige groepen gebruiken eigen afspraken. Dat zijn huisregels en geen officiële klassieke Stratego spelregels. Voorbeelden:
- bij gelijke rang wint de aanvaller
- bommen verdwijnen altijd na een aanval
- bommen of de vlag mogen toch bewegen
- open Stratego, waarbij alle stukken zichtbaar zijn
Dat kan prima als iedereen het vooraf eens is, maar het hoort niet bij de standaardregels.
FAQ
Hoeveel spelers heeft Stratego?
Klassiek Stratego is voor 2 spelers.
Hoe lang duurt een potje Stratego?
Meestal 45 tot 60 minuten, afhankelijk van hoe voorzichtig of aanvallend er wordt gespeeld.
Welke stukken mogen niet bewegen?
Alleen de bommen en de vlag blijven de hele partij op hun plek staan.
Kan de Spion de Maarschalk verslaan?
Ja, maar alleen als de Spion zelf aanvalt. Wordt de Spion aangevallen, dan verliest hij.
Wat gebeurt er bij gelijke rangen?
Dan worden beide stukken van het bord gehaald.
