Backgammon speel je met 2 spelers, 15 stenen per speler en een speelduur van ongeveer 16 tot 45 minuten. Het doel is simpel: breng al je 15 stenen naar je eigen thuisvak en speel ze daarna als eerste van het bord. In deze uitleg van Backgammon spelregels gaat het om de klassieke versie, ook bekend als Backgammon, met de vaste officiële startopstelling.
Benodigdheden voor Backgammon spelregels
Voor een pot klassiek Backgammon heb je dit nodig:
- 1 backgammonbord met 24 punten
- 15 stenen per speler, dus 30 in totaal
- 2 dobbelstenen
- 2 dobbelbekers, optioneel
- 1 verdubbelingsdobbelsteen
Op veel borden zitten meer dobbelstenen in de doos. Voor de gewone beurten gebruik je per speler niet een eigen set van 2 dobbelstenen tegelijk, maar gewoon de 2 speelstenen van de worp.
Opzet van Backgammon spelregels
Leg het bord tussen beide spelers. Het bord heeft 24 smalle driehoeken, meestal punten genoemd. Iedere speler beweegt in tegengestelde richting.
De officiële startopstelling is vast. Gezien vanuit je eigen perspectief plaats je je 15 stenen zo:
- 2 stenen op punt 24
- 5 stenen op punt 13
- 3 stenen op punt 8
- 5 stenen op punt 6
De andere speler zet zijn stenen gespiegeld aan de overkant. De beginopstelling van backgammon omvat deze spelregels.
Daarna gooien beide spelers 1 dobbelsteen om te bepalen wie begint. Wie hoger gooit, start. Bij gelijkspel gooien beide spelers opnieuw.
Belangrijk detail: de speler die begint, gooit niet nog een keer voor de eerste beurt. De twee ogen van die startworp gelden meteen als eerste zet. Dat punt zorgt vaak voor discussie aan tafel, maar zo luiden de officiële Backgammon spelregels.
Spelverloop bij Backgammon spelregels
Tijdens je beurt gooi je 2 dobbelstenen en verplaats je je stenen volgens het aantal ogen. Je mag de twee dobbelstenen gebruiken voor 2 aparte zetten, of voor 1 steen die twee keer beweegt.
Gooi je bijvoorbeeld 3 en 5, dan mag je:
- 1 steen 3 punten verplaatsen en 1 andere steen 5 punten
- of 1 steen eerst 3 en daarna 5 punten verplaatsen
- of eerst 5 en daarna 3, als beide tussenstappen open zijn
Dat laatste is belangrijk. Als je 1 steen in twee delen verplaatst, moet ook het tussenliggende punt legaal zijn.
Open en geblokkeerde punten
Een punt is open als daar:
- geen stenen staan
- 1 vijandelijke steen staat
- of 1 of meer eigen stenen staan
Een punt is geblokkeerd als daar 2 of meer stenen van de tegenstander staan. Daar mag je niet landen.
Je moet spelen wat mogelijk is
Bij Backgammon spelregels geldt dat je alle mogelijke zetten moet uitvoeren.
Daar horen deze regels bij:
- Kun je beide dobbelstenen spelen, dan moet dat ook.
- Kun je maar 1 dobbelsteen spelen, dan moet je de hoogste gebruiken.
- Kun je geen enkele legale zet doen, dan vervalt je beurt.
Je mag dus niet vrijwillig een kleinere zet kiezen als alleen de hogere dobbelsteen speelbaar is.
Doublet
Gooi je twee gelijke getallen, dan heet dat een doublet. Dat aantal mag je dan 4 keer spelen.
Voorbeeld: bij 4-4 mag je in totaal vier keer 4 punten verplaatsen.
Een doublet levert dus niet 2 zetten op, maar 4. Ook dat is een kernpunt binnen de Backgammon spelregels.
Slaan en de balk in Backgammon spelregels
Land je op een punt waar precies 1 steen van de tegenstander staat, dan sla je die steen. Zo’n enkele steen heet een blot.
De geslagen steen gaat naar de balk, de middenstrook van het bord.
Zolang je 1 of meer eigen stenen op de balk hebt, moet je die eerst terugbrengen in het spel. Pas daarna mag je andere stenen verplaatsen. Je mag dat niet uitstellen.
Terug inbrengen
Een steen op de balk komt terug via het thuisvak van de tegenstander. Welke punten dat zijn, hangt af van de richting waarin jij speelt.
Je gooit de dobbelstenen en probeert met een van die ogen binnen te komen op een open punt. Is dat punt bezet door 2 of meer vijandelijke stenen, dan mag je daar niet op.
Kun je met geen van beide dobbelstenen een steen terugplaatsen, dan verlies je je beurt volledig.
Heb je meerdere stenen op de balk, dan moet je die ook eerst één voor één terugbrengen voordat je weer gewone zetten mag doen.
Uitspelen
Uitspelen, vaak bearing off genoemd, mag pas als al je 15 stenen in je eigen thuisvak staan. Backgammon regels: een praktische gids voor zetten, slaan en uitspelen biedt meer inzicht in deze fase.
Vanaf dat moment mag je stenen van het bord verwijderen:
- Gooi je exact het juiste aantal ogen, dan mag je een steen van dat punt afspelen.
- Gooi je hoger dan het hoogste bezette punt, dan moet je een steen verwijderen van het hoogst bezette punt.
Een voorbeeld maakt dat duidelijk. Stel dat je alleen nog stenen hebt op punt 3 en punt 1. Gooi je een 5, dan mag je geen denkbeeldige zet maken. Je moet dan een steen afspelen van punt 3, omdat dat je hoogste bezette punt is.
Wordt tijdens het uitspelen een van je stenen geslagen, dan stopt het uitspelen meteen. Je moet die steen eerst vanaf de balk terugbrengen, weer naar je thuisvak spelen en pas daarna verder afspelen.
Scoring in Backgammon spelregels
Een spel eindigt zodra een speler al zijn 15 stenen van het bord heeft verwijderd.
Speel je losse partijen, dan is de winnaar gewoon degene die het eerst uit is. Speel je een match, dan gebruik je vaak deze puntentelling:
- Single game: 1 punt. De verliezer heeft al minstens 1 steen uitgespeeld.
- Gammon: 2 punten. De verliezer heeft nog geen enkele steen uitgespeeld.
- Backgammon: 3 punten. De verliezer heeft nog geen steen uitgespeeld en heeft bovendien nog een steen op de balk of in het thuisvak van de winnaar.
Daarnaast bestaat de verdubbelingsdobbelsteen. Daarmee kunnen spelers de inzet van een partij verhogen. Dat hoort bij de officiële regels van klassiek Backgammon spelregels, maar beginnende spelers laten die vaak eerst weg tot de basis goed zit.
Matches speel je meestal tot een vooraf afgesproken oneven aantal punten, zoals 3, 5, 7 of 9.
Varianten van Backgammon spelregels
De klassieke vorm heet in het Nederlands meestal Backgammon, en in de oorspronkelijke internationale naam ook gewoon Backgammon. Daarnaast bestaan er varianten met eigen regels:
- Tric Trac: een oudere variant waarin positie en tussentijdse puntenscore belangrijker zijn
- Acey-Deucey: begint met een lege opstelling en heeft aparte regels rond 1 en 2
- Nederlands Backgammon: alle stenen starten buiten het bord
- Narde of Fevga: een variant zonder slaan, met meer nadruk op blokkeren
Huisregel: maximaal 5 stenen op 1 punt
Sommige spelers hanteren de regel dat er niet meer dan 5 eigen stenen op 1 punt mogen staan. Dat is een huisregel en geen officiële regel.
Volgens de officiële Backgammon spelregels mag je wel degelijk meer dan 5 eigen stenen op hetzelfde punt hebben.
FAQ over Backgammon spelregels
Hoeveel stenen heeft iedere speler in Backgammon?
Iedere speler begint met 15 stenen. Samen liggen er dus 30 stenen in het spel.
Wat is de officiële startopstelling bij Backgammon?
Vanuit je eigen perspectief staan je stenen op punt 24, 13, 8 en 6, in de verdeling 2-5-3-5.
Mag je in Backgammon 1 steen met beide dobbelstenen verplaatsen?
Ja. Dat mag, zolang ook het tussenliggende punt open is. Je hoeft de dobbelstenen dus niet verplicht over 2 verschillende stenen te verdelen.
Wat gebeurt er als je maar 1 dobbelsteen kunt spelen?
Dan moet je die ene dobbelsteen gebruiken. Kun je kiezen tussen twee speelbare dobbelstenen, dan moet je de hoogste spelen.
Wat is een blot in Backgammon?
Een blot is een punt waarop precies 1 steen van de tegenstander staat. Land jij daarop, dan sla je die steen naar de balk.
