Vier spelers, twee teams en 8 pionnen die veilig in het thuishonk moeten komen: dat is de kern van Keezen. In deze Keezen spelregels gaat het om de 4-persoonsvariant, gespeeld in teams van twee. Reken op ongeveer 45 tot 60 minuten speeltijd. Het spel is geschikt vanaf 8 jaar.
Benodigdheden voor Keezen spelregels
Voor deze versie heb je nodig:
- een keezenbord voor 4 spelers
- 4 kleuren pionnen, met 4 pionnen per kleur
- 1 standaard kaartspel van 52 kaarten
In totaal zijn er dus 16 pionnen in het spel. Je speelt met z’n vieren, maar je wint als team.
Opzet bij Keezen spelregels
Ga zo zitten dat partners schuin tegenover elkaar zitten. Dat is belangrijk, want later in het spel mag je de pionnen van je partner gaan helpen.
De opzet is verder simpel:
- Vorm 2 teams van 2 spelers.
- Iedere speler kiest 1 kleur en zet de 4 pionnen bij die kleur klaar.
- Kies een deler.
- De speler links van de deler begint.
Het delen gaat in een vast patroon:
- in de eerste ronde krijgt iedere speler 5 kaarten
- in de rondes daarna krijgt iedere speler 4 kaarten
- zodra het kaartspel op is, begint de volgende deelcyclus opnieuw met 5 kaarten per speler
Dat patroon blijft de hele partij hetzelfde. Let er dus op dat de aantallen kaarten tijdens het spel steeds kloppen.
Spelverloop van Keezen spelregels
Een beurt bestaat uit 2 vaste stappen:
- je legt 1 kaart open op de aflegstapel
- je voert de bijbehorende zet uit met 1 pion, behalve bij de 7, want die mag je verdelen
Er wordt met de klok mee gespeeld.
Een belangrijke basisregel in deze Keezen spelregels: kun je een kaart geldig spelen, dan moet je dat ook doen. Je mag een speelbare kaart dus niet vasthouden omdat een andere zet gunstiger voelt.
Kun je met geen enkele kaart uit je hand een geldige zet doen? Dan lever je je hele hand in en sla je die beurt over tot de volgende deelronde.
Aan tafel hoor je vaak de regel: kaart opgegooid is gegooid, pion los is los. Dat betekent dat een gespeelde kaart blijft liggen en een eenmaal losgelaten pion niet meer terug mag, tenzij jullie vooraf iets anders hebben afgesproken.
Kaarten in Keezen spelregels
De meeste kaarten spreken voor zich, maar een paar hebben een aparte werking.
Aas
Een aas heeft 2 mogelijkheden:
- een pion in het spel brengen
- 1 stap vooruit gaan met een pion die al op het bord staat
Heer
Met een heer zet je een pion op.
Vrouw
Met een vrouw ga je 12 vakjes vooruit.
Boer
Met een boer ruil je verplicht 1 eigen pion met een pion van een andere speler.
Daarbij gelden deze regels:
- ruilen is verplicht als de boer speelbaar is
- een pion op de eigen startpositie mag niet worden geruild
- een pion in het thuishonk mag niet worden geruild
Vier
Met een 4 ga je 4 vakjes achteruit.
Daarbij gelden extra beperkingen:
- je mag niet achteruit het eigen thuishonk in
- je mag niet achteruit het eigen thuishonk uit
- je mag wel achteruit over je eigen startpositie heen, maar alleen als die startpositie leeg is
Zeven
De 7 is de kaart die het vaakst vragen oproept in Keezen spelregels. Je gaat 7 stappen vooruit, maar je mag die verdelen over 1 of 2 pionnen.
Daarbij geldt:
- alle 7 stappen moeten volledig worden gespeeld
- komt een pion met een deel van die 7 in het thuishonk, dan moet je de resterende stappen verder spelen
- heb je zelf alle pionnen al binnen en zijn er nog stappen over, dan mag of moet je die met pionnen van je partner afmaken als dat de enige geldige manier is
Je telt elke stap apart. Dat is belangrijk bij blokkades, slaan en precies uitkomen in het honk.
Overige kaarten
De overige kaarten betekenen gewoon het aantal stappen vooruit:
- 2
- 3
- 5
- 6
- 8
- 9
- 10
- joker of boer? Nee: in deze versie gebruik je een standaard kaartspel zonder jokers, dus de J hierboven is geen extra kaart. Speel daarom alleen met de gewone waarden uit het kaartspel.
Om verwarring te voorkomen: de boer is de kaart waarmee je ruilt. De gewone vooruitkaarten zijn dus 2, 3, 5, 6, 8, 9 en 10. De vrouw is 12 vooruit, de aas is opkomen of 1 vooruit, de heer is opkomen en de 4 is achteruit.
Scoring in Keezen spelregels
In een gewone partij is de telling eenvoudig: er zijn geen punten tijdens het spel. Een team wint meteen zodra alle 8 pionnen van beide partners veilig in het thuishonk staan.
Bij de officiële toernooivariant van Keezen spelregels, vaak gekoppeld aan NK Keezen, kan een tijdslimiet gelden van 50 minuten. Is er dan nog geen winnaar, dan telt iedere pion in het thuishonk voor 2 punten.
Speel je thuis zonder tijdslimiet, dan heb je die puntentelling meestal niet nodig.
Varianten op Keezen spelregels
Officiële variant: NK Keezen
Bij NK Keezen wordt soms met een vaste tijdsgrens gespeeld. Na 50 minuten stopt de partij als niemand alle 8 pionnen binnen heeft. Daarna tel je per team hoeveel pionnen in het thuishonk staan. Elke pion in het honk is dan 2 punten waard.
Huisregels
De onderstaande varianten horen niet bij de standaard Keezen spelregels. Gebruik ze alleen als iedereen vooraf akkoord is.
Huisregel: partners bepalen met kleuren
Je deelt 4 kaarten: schoppen, harten, ruiten en klaveren. Spelers met rood vormen samen een team. Spelers met zwart vormen het andere team.
Huisregel: partners bepalen met blinde kaarten
Je deelt 4 dichte kaarten uit: 2 rode en 2 zwarte. Pas aan het einde worden ze omgedraaid. Rood speelt met rood, zwart met zwart.
Huisregel: straf bij regelovertreding
Sommige groepen spreken een straf af als iemand een ongeldige zet doet. Een bekende afspraak is: zet de voorste pion van die speler terug naar het startvak. Heeft die speler geen pion op het bord, dan gaat de voorste pion van de partner terug. Dit is geen officiële regel, maar een huisregel.
Pionnen, blokkades en thuishonk in Keezen spelregels
Een pion op de startpositie is veilig. Zo’n pion:
- kan niet worden geslagen
- kan niet worden geruild
- kan niet worden ingehaald
- blokkeert andere pionnen
Die blokkade mag dus niet worden gepasseerd.
Ook pionnen in het thuishonk zijn veilig. Voor het honk gelden deze regels:
- pionnen in het honk kunnen niet worden geslagen
- pionnen in het honk kunnen niet worden geruild
- pionnen in het honk kunnen niet worden ingehaald
- je moet in het honk vooruit blijven spelen
- je mag niet over je eigen pionnen in het honk heen
- je moet exact uitkomen
- terugtellen in het honk mag niet
Sta je voor het thuishonk en heb je niet de juiste kaart om precies binnen te komen, dan wacht je. Je loopt dus niet nog een extra ronde.
Spelen met je partner
Zodra je alle 4 eigen pionnen in het thuishonk hebt, speel je verder met de pionnen van je partner. Vanaf dat moment gebruik je jouw kaarten dus om het team af te maken.
Dat partners schuin tegenover elkaar zitten, krijgt hier zijn nut. Je ziet snel welke pion van je team het beste geholpen kan worden.
FAQ over Keezen spelregels
Mag je over een bezette startpositie heen?
Nee. Een pion op de startpositie vormt een blokkade en die mag je niet passeren.
Wat als je geen enkele kaart kunt spelen?
Dan lever je al je kaarten in en wacht je op de volgende deelronde.
Mag je je eigen pion slaan?
Ja, maar alleen als dat de enige geldige zet is. In dat geval moet je die zet uitvoeren.
Mag je met een 4 achteruit het thuishonk in?
Nee. Met een 4 mag je niet achteruit het eigen honk in, en ook niet achteruit het honk uit.
Hoe werkt kaarten delen bij Keezen?
De eerste ronde krijgt iedere speler 5 kaarten. Daarna krijgt iedere speler 4 kaarten per ronde. Is het kaartspel op, dan begint de volgende cyclus weer met 5 kaarten per speler.
