30 tot 60 minuten, 2 tot 8 spelers, vanaf 6 jaar en 4 pionnen per speler: dat is de basis van Keezen. In deze Keezen spelregels is het doel simpel: zorg dat al je pionnen, of bij teamspel alle pionnen van je team, als eerste in het thuishonk staan. Keezen gebruikt speelkaarten in plaats van dobbelstenen. De Nederlandse naam is Keezen; het spel is verwant aan het Canadese Tock.
Benodigdheden voor Keezen spelregels
Voor een standaard potje heb je nodig:
- een Keezenbord
- 4 pionnen per speler
- 1 of 2 kaartspellen zonder jokers
Gebruik per spelersaantal genoeg kaarten om uit te delen:
- 2 spelers: 26 kaarten
- 4 spelers: 52 kaarten
- 6 spelers: 78 kaarten
- 8 spelers: 104 kaarten
Jokers doen niet mee en haal je vooraf uit het spel.
Bij 4, 6 en 8 spelers speel je normaal in teams. Partners zitten schuin tegenover elkaar.
Opzet van Keezen spelregels
Leg alle pionnen van iedere speler in het startvak. Kies daarna een deler.
De deler geeft met de klok mee kaarten:
– in de eerste ronde 5 kaarten per speler
– in de volgende rondes 4 kaarten per speler
Zijn de kaarten op, dan schudt de volgende deler opnieuw en begint het uitdelen weer met een ronde van 5 kaarten. Daarna volgen weer rondes van 4 kaarten.
De speler links van de deler begint. Daarna gaat het spel met de klok mee verder.
Spelverloop in Keezen spelregels
In je beurt doe je altijd twee dingen:
- je speelt 1 kaart uit je hand
- je voert de bijbehorende actie uit met een pion
Kun je een geldige zet doen, dan moet je die ook spelen. Dat geldt ook als de zet ongunstig uitpakt.
Kun je met geen enkele kaart uit je hand een geldige zet maken? Dan lever je je hele hand in en sla je je beurt over. Je wacht dan tot de volgende deelronde.
Zodra alle spelers hun kaarten van die ronde hebben uitgespeeld of ingeleverd, deelt de volgende speler nieuwe kaarten.
Scoring in Keezen spelregels
In standaard Keezen is er meestal geen puntentelling per kaart of actie. Je wint direct:
- bij individueel spel: als je als eerste al je 4 pionnen in het thuishonk hebt
- bij teamspel: als jouw team als eerste alle 8 pionnen in het thuishonk heeft
Er bestaat ook een officiële wedstrijdvariant van NK Keezen. Daarin geldt deze puntentelling:
- elke pion in het thuishonk is 2 punten
- het winnende team krijgt 10 bonuspunten
Wordt er met een vaste tijdslimiet gespeeld, dan tellen pionnen in het thuishonk nog steeds voor 2 punten per stuk, maar zonder bonuspunten.
Kaarten en acties bij Keezen spelregels
De meeste kaarten laten je precies het aantal aangegeven vakjes vooruitgaan. Dat geldt voor:
- 2, 3, 5, 6, 9 en 10: precies dat aantal vakjes vooruit
- vrouw: 12 vakjes vooruit
Een paar kaarten hebben een aparte functie.
Aas
Een aas gebruik je op 2 manieren:
- een pion opzetten vanuit het startvak naar de startpositie
- 1 vakje vooruitgaan met een pion die al op het bord staat
Heer
Met een heer zet je een pion op vanuit het startvak naar de startpositie.
Boer
Met een boer ruil je 1 eigen pion met 1 pion van een andere speler.
Daarbij gelden deze beperkingen:
- je moet altijd met een eigen pion ruilen
- een pion in het thuishonk mag niet geruild worden
- een pion op een geblokkeerde startpositie mag niet geruild worden
Vier
Met een 4 ga je 4 vakjes achteruit.
Let op:
- je mag niet achteruit het thuishonk in
- terug over je eigen startpositie mag, zolang daar geen eigen blokkade staat
Zeven
De 7 is vaak de kaart die de meeste vragen oproept. Je mag:
- 7 vakjes vooruit met 1 pion
- of die 7 stappen verdelen over 2 eigen pionnen
Splitsen mag dus, maar hoeft niet.
Sta je vlak voor het thuishonk, dan mag je een deel van de 7 gebruiken om een pion exact binnen te zetten. De resterende stappen mag je met een andere eigen pion afmaken. In teamspel mag dat, zodra je eigen 4 pionnen binnen zijn, ook met pionnen van je partner. Die resterende stappen moeten wel echt speelbaar zijn.
Pion opzetten en blokkades
Een pion komt alleen vanuit het startvak op het bord met:
- een aas
- een heer
Die pion komt dan op de eigen startpositie.
Staat daar al een eigen pion, dan kun je geen tweede pion opzetten. Een pion op de eigen startpositie vormt namelijk een blokkade. Die pion:
- mag niet geslagen worden
- mag niet geruild worden
- mag niet gepasseerd worden
Dat geblokkeerde vak houdt dus ook andere pionnen tegen.
Slaan en bewegen
Land je precies op een vakje waar een tegenstander staat, dan sla je die pion. De geslagen pion gaat terug naar het startvak.
Tijdens het verplaatsen gelden deze algemene regels:
- over eigen pionnen mag je niet heen
- over pionnen van anderen mag je meestal wel heen
- over een geblokkeerde startpositie mag je niet heen
- pionnen in het thuishonk mag je niet passeren
Kom je met een verplichte zet uit op een eigen pion en heb je geen andere geldige mogelijkheid, dan moet je jezelf eraf gooien. De pion die geraakt wordt, gaat terug naar het startvak.
Thuishonk in Keezen spelregels
Voor het thuishonk heb je altijd een exact aantal stappen nodig. Te ver gaan mag niet.
Verder gelden deze regels:
- je mag niet door het thuishonk heen lopen
- je mag niet achteruit het thuishonk in
- pionnen in het thuishonk mogen niet geruild worden
- pionnen in het thuishonk mogen niet gepasseerd worden
- je zet je pionnen aansluitend in het honk
- binnen het honk mag je niet over je eigen pionnen heen
Sta je voor de ingang van het thuishonk en heb je niet de juiste kaart, dan blijft die pion staan. Je hoeft dus niet nog een extra ronde over het bord te lopen.
Teamspel bij Keezen spelregels
Bij 4, 6 en 8 spelers speel je normaal met vaste partners. Die zitten schuin tegenover elkaar.
Het team wint zodra beide partners al hun pionnen in het thuishonk hebben. In een spel met 4 spelers zijn dat dus samen 8 pionnen.
Een belangrijk punt in teamspel: zodra je je eigen 4 pionnen binnen hebt, speel je verder met de pionnen van je partner. Daarmee help je je team naar de finish.
Overleggen met je partner is in de officiële wedstrijdvariant niet toegestaan. De straf die daarbij soms wordt gebruikt, namelijk dat de voorste pion terug moet naar het startvak, hoort dus alleen bij die variant of bij afgesproken tafelregels. Spreek dat vooraf af.
Varianten in Keezen spelregels
Officiële wedstrijdvariant
Bij NK Keezen gelden extra afspraken. Die horen niet automatisch bij een gewoon thuispotje. Denk aan:
- minimumleeftijd van 16 jaar
- maximale speeltijd per ronde van 50 minuten
- puntentelling met 2 punten per pion in het thuishonk
- 10 bonuspunten voor het winnende team, behalve bij een vaste tijdslimiet
Huisregel: partners bepalen met kaarten
Sommige groepen bepalen teams door kaarten te trekken in plaats van vaste zitplaatsen te gebruiken. Dat is een huisregel en geen standaardonderdeel van Keezen.
Huisregel: opdrachten aan kaarten koppelen
Er zijn ook groepen die extra opdrachten aan bepaalde kaarten verbinden. Ook dat is een huisregel en hoort niet bij de officiële Keezen spelregels.
FAQ over Keezen spelregels
Mag je in Keezen een beurt overslaan als je liever geen slechte zet doet?
Nee. Als je een geldige zet hebt, moet je die spelen. Alleen als geen enkele kaart uit je hand speelbaar is, lever je je kaarten in en sla je je beurt over.
Mag je met een boer twee pionnen van andere spelers ruilen?
Nee. Bij een boer moet altijd 1 van de 2 pionnen van jezelf zijn.
Mag je pionnen passeren in Keezen?
Ja, maar niet altijd. Je mag niet over eigen pionnen heen. Ook een pion op een geblokkeerde startpositie en pionnen in het thuishonk mag je niet passeren.
Hoe werkt de 7 in Keezen?
Met een 7 ga je 7 vakjes vooruit met 1 pion, of je verdeelt die 7 stappen over 2 pionnen. Alle stappen moeten samen volledig en volgens de regels uitvoerbaar zijn.
Moet je exact in het thuishonk uitkomen?
Ja. Voor het thuishonk heb je precies het juiste aantal stappen nodig. Heb je dat niet, dan blijft je pion staan tot je wel de juiste kaart kunt spelen.
