30 tot 60 minuten, 2 tot 6 spelers, vanaf ongeveer 8 jaar: bij Keezen spelregels draait alles om één doel. Je probeert als eerste al je 4 pionnen veilig in je eigen thuishonk te krijgen. Hieronder lees je de standaardregels van Keezen, ook bekend als Keezenspel, inclusief de punten waar aan tafel vaak discussie over ontstaat: exact uitkomen, het vullen van het thuishonk en de kaartacties.
Benodigdheden
Voor een potje heb je dit nodig:
- een Keezenbord
- speelkaarten
- 4 pionnen per speler
Bij veel uitgaven, zoals die van Clown Games, zit ook een handleiding en een overzichtskaartje in de doos.
Het aantal kaarten hangt af van het aantal spelers:
- 2 spelers: 26 kaarten
- 4 spelers: 52 kaarten
- 6 spelers: 78 kaarten
Speel je met 3 of 5 spelers, gebruik dan in de praktijk meestal het bord en de kaartverdeling die bij jullie uitgave staat aangegeven. De basis van de Keezen spelregels blijft verder hetzelfde.
Opzet
Iedere speler kiest een kleur en zet de 4 pionnen op de eigen startplaatsen.
Daarna gaat het zo:
- Kies een deler.
- Teamgenoten zitten schuin tegenover elkaar als je in koppels speelt.
- De deler deelt met de klok mee.
- In de eerste ronde krijgt iedere speler 5 kaarten.
- In de rondes daarna krijgt iedere speler 4 kaarten.
- Zijn de kaarten op, dan schud je opnieuw.
- De deelvolgorde blijft daarna steeds: 5, 4, 4.
- De speler links van de deler begint.
Het doel blijft steeds gelijk: breng al je pionnen naar het thuishonk. In teamspel wint het team zodra alle pionnen van beide partners binnen staan.
Spelverloop
In je beurt doe je altijd 2 dingen:
- je speelt 1 kaart
- je voert de bijbehorende zet uit
Meestal verplaats je een pion met de klok mee over het bord. Bij speciale kaarten geldt de actie op die kaart.
Een belangrijke regel in de Keezen spelregels: kun je een kaart geldig spelen, dan moet je dat doen. Je mag dus niet passen als er nog een mogelijke zet is.
Kun je met geen enkele kaart een geldige zet doen, dan lever je je kaarten in. Je wacht dan tot de volgende deelronde.
Scoring
Keezen werkt normaal niet met punten. De winstvoorwaarde is simpel:
- individueel spel: wie als eerste alle 4 pionnen in het eigen thuishonk heeft, wint
- teamspel: het team wint zodra alle 8 pionnen van beide partners in het thuishonk staan
Varianten
De basisregels zijn vrij strak, maar er bestaan veel tafelafspraken. Die horen niet automatisch bij de officiële Keezen spelregels.
Officiële regel
Een belangrijke officiële regel, zoals die vaak ook in toernooien wordt gebruikt:
- een pion op de eigen start- of kleurpositie is beschermd en mag niet worden ingehaald, geslagen of geruild
Controleer bij je eigen uitgave altijd de precieze formulering, want kleine verschillen tussen edities komen voor.
Huisregels
De volgende varianten zijn huisregels, dus niet standaard officieel:
- spelen met een Joker die een extra functie krijgt
- sancties bij een fout, zoals een pion terugzetten
- alternatieve partnerindeling met blinde kaartkeuze
- extra opdrachten of acties bij bepaalde kaarten
Spreek zulke afspraken vooraf af. Dat voorkomt discussie, vooral bij het thuishonk en bij de Boer.
Kaarten en hun werking
De meeste kaarten laten je een pion vooruitzetten met het aantal ogen op de kaart. Een paar kaarten werken anders:
- Aas: zet een pion in het spel of ga 1 stap vooruit
- Heer: zet een pion in het spel
- Vrouw: 12 stappen vooruit
- Boer: ruil 1 eigen pion met 1 pion van een andere speler
- Zeven: verdeel 7 stappen over 1 of 2 pionnen
- Vier: 4 stappen achteruit
Daarbij gelden een paar vaste beperkingen:
- met de Boer mag je geen pion ruilen die op een beschermde startpositie staat
- met de Boer ruil je altijd 1 eigen pion met 1 pion van een ander; je mag dus niet twee pionnen van tegenstanders omwisselen
- bij de Zeven moet je alle 7 stappen gebruiken
- die 7 stappen mag je over 1 pion verdelen, of over 2 pionnen
- met de Vier ga je achteruit, ook over je eigen startpositie heen als dat zo uitkomt
Speel je teamspel en heb jij al je eigen pionnen binnen, dan mag je met je kaarten de pionnen van je partner verplaatsen. Ook bij een Zeven mogen resterende stappen dan op de pionnen van je partner uitkomen, als dat volgens de normale regels past.
Thuishonk
Hier gaat het vaak mis, dus dit deel van de Keezen spelregels verdient extra aandacht.
Een pion mag alleen het thuishonk in als hij exact uitkomt. Heb je te veel stappen, dan mag die zet niet. Je mag dus niet doorlopen of terugtellen om passend uit te komen.
Voor het thuishonk gelden deze hoofdregels:
- je moet exact uitkomen
- je vult het honk in een vaste volgorde
- je mag niet over pionnen in het honk heen
- je mag niet achteruit het honk in, ook niet met een Vier
Vaste volgorde in het honk
Het thuishonk vul je van achteren naar voren. Dat betekent:
- eerst moet de achterste plek bezet worden
- daarna de volgende plek
- zo werk je door tot alle 4 plaatsen gevuld zijn
Je kiest dus niet vrij een vakje in het honk. Ligt er al een pion binnen, dan moet de volgende pion op de eerstvolgende toegestane plek komen.
Blokkeren in het honk
Een pion in het thuishonk blokkeert de plaatsen ervoor. Je mag er niet overheen.
Praktisch betekent dat:
- staat er al een pion op de achterste plek, dan moet je volgende pion precies op de plek daarvoor uitkomen
- kun je die plek niet exact bereiken, dan mag die pion nog niet naar binnen
- een kaart met te veel stappen is dan niet speelbaar voor die pion
Veilig in het honk
Een pion die in het thuishonk staat, is veilig. Die pion mag niet:
- geslagen worden
- geruild worden
- ingehaald worden
Dat maakt het thuishonk de eindzone van je kleur.
Slaan en blokkeren
Land je op een vak waar een tegenstander staat, dan sla je die pion. De geslagen pion gaat terug naar de start.
Verder zijn dit belangrijke blokkaderegels:
- pionnen op een beschermde startpositie mogen niet worden geslagen
- die pionnen mogen ook niet worden geruild
- je mag niet over je eigen pionnen heen
Dat laatste is een regel die vaak vergeten wordt. Ook buiten het thuishonk blokkeren je eigen pionnen dus je route.
Tel daarom stap voor stap. Zeker bij het binnenlopen in het honk voorkomt dat fouten.
Teamspel
Bij 4 of 6 spelers wordt Keezen vaak in teams gespeeld. Teamgenoten zitten dan schuin tegenover elkaar.
De kern van teamspel:
- je speelt eerst voor je eigen 4 pionnen
- zodra al jouw pionnen in het thuishonk staan, speel je verder voor je partner
- het team wint als alle pionnen van beide spelers binnen zijn
Officieel overleg je niet openlijk over kaarten of zetten. Geen hints dus, en ook geen overleg over wat de beste actie is.
Dat maakt teamspel anders dan individueel spel. Je helpt elkaar pas met zetten zodra één speler klaar is met de eigen pionnen.
Praktische tafelregels
Een paar afspraken helpen om het spel netjes te laten verlopen:
- een gespeelde kaart blijft in principe liggen
- een pion die je duidelijk hebt losgelaten, geldt meestal als gezet
- tel in losse stappen, niet in sprongen
Die laatste afspraak is vooral belangrijk bij Keezen spelregels thuishonk. Alleen zo zie je goed of een pion exact uitkomt en of je geen eigen pion overslaat.
FAQ
Moet je exact uitkomen in het thuishonk?
Ja. Een pion mag alleen naar binnen als het aantal stappen precies klopt.
Mag je over je eigen pionnen heen?
Nee. Volgens de standaard Keezen spelregels blokkeren je eigen pionnen je route.
Mag je met een Vier achteruit het thuishonk in?
Nee. De Vier laat je 4 stappen achteruit gaan, maar je mag daarmee niet achteruit het honk in.
Kan een pion in het thuishonk nog geslagen of geruild worden?
Nee. Een pion in het thuishonk staat veilig.
Wat gebeurt er als ik geen geldige kaart kan spelen?
Dan lever je je kaarten in en wacht je op de volgende ronde.
Voor meer informatie over specifieke varianten zoals Keezen voor 2 personen of Keezen voor 4 personen, kun je de bijbehorende artikelen raadplegen.
