Bij klaverjassen speel je met 4 spelers in 2 vaste teams, met 32 kaarten en meestal in potjes van ongeveer 20 tot 30 minuten. In deze uitleg staan de klaverjassen spelregels volgens het officiële Amsterdamse systeem van de KBN. De kern is simpel: de spelende partij krijgt pas een spelpunt als zij, samen met roem, minstens 82 van de 162 punten haalt.
Benodigdheden
- 32 speelkaarten: 7, 8, 9, 10, Boer, Vrouw, Heer en Aas in elke kleur
- Pen en papier voor de score
Een volledige wedstrijd heet een boompje en bestaat uit 16 spellen.
Opzet
Klaverjassen wordt standaard gespeeld met 4 spelers. De teamgenoten zitten tegenover elkaar.
Zo begin je:
- Vorm 2 teams van 2 spelers.
- Kies een deler.
- De deler schudt minstens 3 keer.
- Een tegenstander neemt af met minstens 3 kaarten.
- Deel per speler 8 kaarten, in de volgorde 3-2-3.
- De kaarten blijven tijdens het delen gedekt op tafel liggen.
- De speler links van de deler pakt als eerste op en kiest troef.
Dat laatste hoort bij deze vorm van klaverjassen spelregels. De troefkleur bepaalt straks welke kaarten extra sterk zijn en welke troefpunten tellen.
Spelverloop
De speler links van de deler komt uit voor de eerste slag. Daarna volgen de andere spelers met de klok mee.
De basisregels zijn:
- Kun je de gevraagde kleur volgen, dan moet dat.
- Kun je niet volgen, dan gelden de troefregels.
- Ligt er al een troefkaart in de slag, dan moet je overtroeven als dat kan.
- Kun je niet volgen en ook niet troeven, dan mag je elke kaart spelen.
- De winnaar van de slag komt uit voor de volgende slag.
- De laatste gespeelde slag mag je nog terugkijken zolang de volgende slag nog niet compleet is.
Troefplicht in het Amsterdamse systeem
Hier zit het belangrijkste verschil met Rotterdams klaverjassen.
In het Amsterdamse systeem hoef je niet in te troeven als je de gevraagde kleur niet hebt, terwijl je maat de slag al wint. Ligt je partner dus al voor met de hoogste kaart van dat moment, dan mag je iets anders weggooien.
In het Rotterdamse systeem moet je in die situatie wel troeven.
Wie zoekt op verschil Amsterdams en Rotterdams klaverjassen, komt meestal bij precies deze regel uit.
Ondertroeven en overtroeven
Is er al getroefd in een slag, dan moet je daar overheen gaan als je dat kunt. Een lagere troef spelen terwijl je nog een hogere troef hebt, mag dus niet.
Alleen als je geen hogere troef meer hebt, mag je ondertroeven.
Scoring
Bij de klaverjassen spelregels draait alles om de puntentelling. Zonder roem zitten er altijd 162 punten in een spel. Dat totaal bestaat uit alle kaartpunten samen, plus 10 punten voor de laatste slag.
Kaartvolgorde zonder troef
Van hoog naar laag:
- Aas
- Tien
- Heer
- Vrouw
- Boer
- Negen
- Acht
- Zeven
Kaartvolgorde met troef
Van hoog naar laag:
- Boer
- Negen
- Aas
- Tien
- Heer
- Vrouw
- Acht
- Zeven
Puntwaarde zonder troef
- Aas: 11
- Tien: 10
- Heer: 4
- Vrouw: 3
- Boer: 2
- Negen: 0
- Acht: 0
- Zeven: 0
Puntwaarde met troef
- Boer: 20
- Negen: 14
- Aas: 11
- Tien: 10
- Heer: 4
- Vrouw: 3
- Acht: 0
- Zeven: 0
Laatste slag
- Laatste slag: 10 extra punten
Samen is dat dus altijd 162 punten, zolang je roem buiten beschouwing laat.
Wanneer krijg je een spelpunt?
Dit is de hoofdregel van deze klaverjassen spelregels:
- haalt de spelende partij 82 punten of meer, inclusief roem, dan wint zij het spel
- haalt de spelende partij 81 punten of minder, inclusief roem, dan gaat zij nat
Meer dan de helft van 162 is nodig. Daarom is 82 de grens.
Nat gaan
Nat gaan betekent dat de spelende partij haar contract niet haalt.
De afrekening is dan:
- spelende partij: 0 punten
- verdedigende partij: 162 punten plus alle roem
Wie aan tafel vraagt wanneer krijg je een spelpunt bij klaverjassen, krijgt dus dit korte antwoord: alleen vanaf 82 punten, met roem meegeteld.
Roem
Roem zijn bonuspunten boven op de gewone kaartwaarde. Je moet roem melden; doe je dat niet, dan telt die roem niet mee.
De gebruikelijke roemwaardes in het Amsterdamse systeem zijn:
- drie opeenvolgende kaarten in dezelfde kleur: 20 punten
- vier opeenvolgende kaarten in dezelfde kleur: 50 punten
- vier gelijke kaarten van Aas, Heer, Vrouw of Tien: 100 punten
- vier Boeren: 200 punten
- stuk, dus Heer en Vrouw van troef: 20 punten
- stuk + driekaart: 40 punten
- stuk + vierkaart: 70 punten
- mars, alle 8 slagen winnen: 100 bonuspunten
Soms hoor je ook tegenmars of tegenpit. Daarmee bedoelen spelers dat de tegenpartij alle slagen wint. In de praktijk komt dat neer op 162 punten voor die partij, plus 100 bonuspunten voor mars.
Varianten
De Nederlandse naam is klaverjassen. Internationaal bestaat er geen vaste, algemeen gebruikte originele titel zoals bij veel bordspellen; het gaat hier om een traditioneel Nederlands kaartspel. Binnen Nederland zijn vooral deze varianten bekend.
Officiële varianten
Amsterdams systeem
– niet verplicht introeven als je maat de slag al wint
Rotterdams systeem
– wel verplicht introeven als je de gevraagde kleur niet hebt, ook als je maat voorligt
Dat onderscheid is belangrijk. Veel discussies aan tafel ontstaan doordat spelers verschillende systemen gewend zijn.
Huisregels
Hieronder staan geen officiële KBN-regels, maar veelgebruikte huisregels:
- spelen tot een afgesproken totaal, zoals 1001 of 1500 punten, in plaats van een boompje van 16 spellen
- seinen: met bepaalde kaarten informatie doorgeven aan je partner
- lokale afspraken over delen, troef kiezen of het tempo van melden
Gebruik zulke afspraken alleen als iedereen vooraf weet dat het om huisregels gaat.
Verzaken
Verzaken betekent dat een speler een regel over bekennen, troeven of overtroeven overtreedt terwijl hij wel correct had kunnen spelen.
Voorbeelden:
– geen kleur bekennen terwijl je die kleur wel hebt
– niet troeven terwijl dat volgens de regels moest
– niet overtroeven terwijl je nog een hogere troef hebt
Straf bij verzaken
Bij de officiële klaverjassen spelregels is de straf zwaar:
- de verzakende partij krijgt 0 punten
- de tegenpartij krijgt 162 punten, 100 strafpunten en de roem
Herstel
Ontdekken jullie de fout meteen, en is de slag nog niet gesloten, dan kun je de verkeerde kaart soms nog terugnemen. Die opengelegde verkeerde kaart geldt dan als strafkaart. Wacht je te lang, dan blijft de verzaking staan.
FAQ
Hoeveel punten moet je halen bij klaverjassen?
De spelende partij moet minstens 82 punten halen. Daarbij telt roem mee.
Wat is nat gaan bij klaverjassen?
Dat betekent dat de spelende partij op 81 punten of minder blijft. Die partij krijgt dan 0 punten, en de tegenpartij krijgt 162 punten plus roem.
Wat is een stuk waard?
Een stuk, dus Heer en Vrouw van troef, is 20 punten waard.
Wat is het verschil tussen Amsterdams en Rotterdams klaverjassen?
In het Amsterdamse systeem hoef je niet in te troeven als je maat al de winnende kaart heeft liggen. In het Rotterdamse systeem moet dat wel.
Moet je roem altijd melden?
Ja. Roem telt alleen mee als die wordt gemeld volgens de afspraken aan tafel.
