Vier pionnen per speler, kaarten in de hand en een bord met zwarte stippen: Tokken spelregels draaien om slim uitkomen, blokkeren en op tijd binnenspelen. Je speelt Tokken met 2 tot 8 spelers, vanaf 6 jaar, en een ronde duurt meestal 30 tot 45 minuten. Het doel is om als eerste alle pionnen van je team in het thuisvak te krijgen.
Benodigdheden
Voor Tokken heb je dit nodig:
- een Tokkenbord met loopspoor, startplekken en thuisvakken
- 4 pionnen per speler in de juiste kleur
- speelkaarten van 2 tot en met aas
- jokers
Het aantal kaarten hangt af van het aantal spelers:
- 3 spelers: 39 kaarten plus 1 joker
- 4 spelers: 52 kaarten plus 2 jokers
- 5 spelers: 65 kaarten plus 3 jokers
- 6 spelers: 78 kaarten plus 3 jokers
- 7 spelers: 91 kaarten plus 4 jokers
- 8 spelers: 104 kaarten plus 4 jokers
Bij 2 spelers speelt ieder met een eigen set pionnen. Bij 4, 6 en 8 spelers speel je in teams van twee. Teamgenoten zitten tegenover elkaar.
Opzet
Leg het bord in het midden van de tafel. Iedere speler zet de 4 pionnen op de eigen startplekken buiten het loopspoor.
Kies een deler en schud de kaarten. Daarna deel je in drie rondes:
- eerst 5 kaarten
- daarna 4 kaarten
- daarna nog 4 kaarten
Na elke deling wisselt iedere speler precies 1 kaart gesloten met de partner. Speel je met een oneven aantal spelers, dan geeft iedere speler na elke deling 1 kaart naar links.
Over kaarten overleggen met je partner mag niet.
De ronde eindigt zodra een team alle 8 pionnen in het thuisvak heeft. Bij 2 spelers wint degene die als eerste de eigen 4 pionnen binnen heeft.
Spelverloop
De speler links van de deler begint. Daarna speel je met de klok mee.
In je beurt doe je altijd drie dingen:
- je speelt 1 kaart
- je voert de actie van die kaart meteen uit
- je legt de kaart open af
Kun je geen enkele geldige zet doen, dan leg je al je handkaarten open weg. Je doet dan de rest van die deelronde niet meer mee.
Een belangrijke regel in Tokken: als je een geldige zet hebt, moet je spelen. Vrijwillig passen mag dus niet.
Pionnen op het bord
Een pion komt pas op het bord als je een kaart speelt waarmee dat mag. Daarna verplaats je die pion over het loopspoor richting het thuisvak.
Voor binnenspelen geldt dat je exact moet uitkomen. Je mag dus niet voorbij het thuisvak lopen om later nog eens binnen te komen, tenzij je met een huisregel speelt die dat toestaat.
Pionnen in het thuisvak staan aansluitend in de rij. Een pion in het thuisvak is veilig.
Betekenis van de kaarten
Aas
Met een aas mag je:
- een pion op het bord zetten
- of 1 stap vooruitgaan met een pion die al op het bord staat
Heer
Met een heer mag je:
- een pion op het bord zetten
- of 13 stappen vooruitgaan
Verplaats je een pion met een heer, dan sla je pionnen die je onderweg tegenkomt.
Vrouw
Met een vrouw ga je 12 stappen vooruit.
Boer
Met een boer ruil je 1 eigen pion met een pion van een andere speler.
Dat mag niet met:
- een pion in het thuisvak
- een pion op een eigen startpositie
Tien
Met een tien ga je 10 stappen vooruit.
Zeven
Met een zeven verdeel je precies 7 stappen over maximaal 4 pionnen van jezelf of je partner.
Daarbij gelden deze regels:
- je mag alle 7 stappen aan 1 pion geven
- je mag de stappen over meerdere pionnen verdelen
- alle stappen gaan vooruit
- achteruit verdelen mag niet
- bij 2 spelers gebruik je de 7 alleen voor je eigen pionnen
- alle 7 stappen moeten volledig en geldig worden gebruikt
Vijf
Met een vijf zet je een pion van een tegenstander 5 stappen vooruit.
Daarbij gelden deze officiële regels:
- je gebruikt deze kaart alleen op een pion van een tegenstander
- je mag die pion voorbij diens startpositie zetten
- je mag die pion ook voorbij het honk duwen, als dat honk niet geblokkeerd is
- je mag geen pion kiezen die op een startpositie staat
- je mag geen pion kiezen die in het thuisvak staat
Vier
Met een vier zet je een pion 4 stappen achteruit.
Daarbij geldt een extra beperking: je mag met die 4 niet over je eigen honk stappen.
Joker
Met een joker mag je:
- een pion op het bord zetten
- of 18 stappen vooruitgaan
Na het spelen van een joker trek je 1 extra kaart van de stapel.
Voor die extra kaart gelden deze regels:
- je mag die kaart bewaren voor een latere beurt
- in de laatste deelronde moet die extra kaart nog gespeeld worden
- kun je die extra kaart uiteindelijk niet geldig spelen, dan leg je al je kaarten weg, inclusief die extra kaart
Scoring
In de officiële Tokken spelregels speel je normaal gesproken per ronde om de winst: het team dat als eerste alle pionnen in het thuisvak heeft, wint.
Een vast puntensysteem hoort dus niet standaard bij het basisspel. Kom je een telling met punten tegen, dan is dat meestal een afgesproken variant.
Varianten
Naast de officiële Tokken spelregels bestaan er veel tafelafspraken. Spreek die vooraf duidelijk af.
Huisregels, dus niet officieel:
- na het delen mag een speler 1 kaart ruilen of trekken
- een pion mag het thuishonk voorbij en pas later naar binnen
- er wordt met punten gespeeld, bijvoorbeeld 2 punten per pion in het honk en 10 bonuspunten voor de winnaar
- met een 5 mag ook een pion van de partner vooruit worden gezet
- in sommige groepen moet een pion die bijna binnen is toch nog een extra ronde maken
- in sommige varianten liggen kaarten zichtbaar boven tafel
Gebruik je zulke afspraken, noem ze dan ook echt huisregels. Zo voorkom je discussie tijdens het spel.
FAQ
Mag je met een 7 ook stappen geven aan de pionnen van je partner?
Ja, maar alleen in teamspel. Bij 4, 6 en 8 spelers mag je de 7 verdelen over eigen pionnen en die van je partner. Bij 2 spelers alleen over je eigen pionnen.
Mag je met een 5 een pion voorbij het honk duwen?
Ja. Dat mag volgens de officiële Tokken spelregels, zolang dat honk niet geblokkeerd is door een veilige pion.
Hoe werkt de joker met de extra kaart?
Na een joker trek je 1 extra kaart. Die mag je bewaren voor een volgende beurt. In de laatste deelronde moet die kaart wel nog gespeeld worden. Lukt dat niet, dan raak je al je handkaarten kwijt.
Mag je met een 5 een pion van je partner vooruitzetten?
Nee, niet volgens de officiële regels. Dat is alleen toegestaan als jullie vooraf een huisregel afspreken.
Mag je overleggen met je partner over kaarten?
Nee. In Tokken speel je als team, maar je mag niet bespreken welke kaarten je hebt of welke kaart je wilt doorspelen.
Voor meer varianten en specifieke regels, kun je ook eens kijken naar Tokkenspel voor 4 personen of het Keezbord spel, dat vergelijkbare elementen heeft.
