Catan spelregels leggen uit hoe je in 60 tot 90 minuten als eerste 10 overwinningspunten haalt. Catan, oorspronkelijk Die Siedler von Catan, is bedoeld voor 3 tot 4 spelers en wordt meestal gespeeld vanaf 10 jaar. Je bouwt wegen, nederzettingen en steden, verzamelt grondstoffen en ruilt met andere spelers om sneller uit te breiden dan de rest.
Benodigdheden voor Catan spelregels
Voor deze uitleg van de Catan spelregels ga ik uit van het basisspel voor 3 of 4 spelers. Daarin zitten onder meer:
- terreinhexen
- zee-randen
- nummerfiches
- 2 speciale kaarten: Langste Handelsroute en Grootste Riddermacht
- grondstofkaarten
- ontwikkelingskaarten
- de rover
- 2 dobbelstenen
- speelstukken in 4 kleuren
De 5 grondstoffen in Catan zijn:
- hout
- baksteen
- wol
- graan
- erts
Opzet van Catan spelregels
Bij de opzet bouw je eerst het eiland op. Leg de zee-randen neer en vul het midden met de terreinhexen. Op elke landtegel komt een nummerfiche, behalve op de woestijn. De rover begint op de woestijn.
Elke speler kiest een kleur en krijgt alle bijbehorende wegen, nederzettingen en steden.
Daarna plaatst iedereen 2 nederzettingen en 2 wegen. Dat gaat in vaste volgorde:
- speler 1 plaatst 1 nederzetting en 1 aangrenzende weg
- speler 2 doet hetzelfde
- speler 3 doet hetzelfde
- speler 4 doet hetzelfde
- daarna keert de volgorde om en plaatst speler 4 zijn tweede nederzetting en tweede weg
- vervolgens speler 3, speler 2 en speler 1
Bij het plaatsen gelden meteen twee belangrijke regels:
- een nederzetting moet op een kruising staan
- tussen twee nederzettingen moet altijd minstens 2 wegen afstand zitten; je mag dus niet direct naast een andere nederzetting bouwen
Na het plaatsen van de tweede nederzetting krijgt elke speler de grondstoffen van de aangrenzende tegels van die nederzetting. Ligt die nederzetting aan bos, graanveld en heuvel, dan pak je 1 hout, 1 graan en 1 baksteen.
Spelverloop van Catan spelregels
Een beurt in de Catan spelregels bestaat uit drie vaste delen:
- dobbelen en grondstoffen uitdelen
- handelen
- bouwen of een ontwikkelingskaart spelen
1. Dobbelen en grondstoffen ontvangen
De actieve speler gooit met 2 dobbelstenen. De uitkomst bepaalt welke tegels grondstoffen opleveren. Ligt er bijvoorbeeld een 8 op een bos, dan krijgt iedere speler met een nederzetting aan dat bos 1 hout. Voor een stad krijg je 2 grondstoffen van die tegel.
Ligt de rover op een tegel, dan levert die tegel niets op, ook niet als het juiste nummer wordt gegooid.
Als er 7 wordt gegooid
Bij een 7 gebeurt er iets anders:
- spelers met meer dan 7 grondstofkaarten in de hand moeten de helft inleveren, naar beneden afgerond
- de actieve speler verplaatst de rover naar een andere landtegel
- daarna mag die speler 1 willekeurige grondstofkaart stelen van een speler met een nederzetting of stad aan die tegel
Je mag de rover niet op de woestijn laten staan als je hem verplaatst, tenzij hij daar al stond en de regels van een specifieke variant dat toestaan. In het basisspel verplaats je hem naar een andere landtegel.
2. Handelen
Na het dobbelen mag de actieve speler handelen. Dat kan op twee manieren.
Handel met andere spelers
Je mag zelf een voorstel doen, bijvoorbeeld 2 wol voor 1 erts. Andere spelers mogen daarop ingaan of een tegenvoorstel doen. Alleen de actieve speler mag in zijn beurt handelsafspraken sluiten.
Handel met de bank of haven
Standaard mag je 4 gelijke grondstoffen ruilen voor 1 grondstof naar keuze. Heb je een gunstige haven, dan mag je soms ruilen tegen 3:1 of zelfs 2:1 voor een specifiek type grondstof.
Handelen is dus een officieel onderdeel van de Catan spelregels, niet zomaar een informele afspraak aan tafel.
3. Bouwen en ontwikkelingskaarten spelen
Na het handelen mag je bouwen, zolang je de juiste grondstoffen hebt. Je mag in je beurt meerdere dingen bouwen.
Kosten van bouwwerken en kaarten
- Weg: 1 hout + 1 baksteen
- Nederzetting: 1 hout + 1 baksteen + 1 wol + 1 graan
- Stad: 2 graan + 3 erts
- Ontwikkelingskaart: 1 wol + 1 graan + 1 erts
Wegen bouwen
Een weg leg je op een verbinding tussen twee kruisingen. Je nieuwe weg moet aansluiten op je eigen weg, nederzetting of stad. Je mag niet door een kruising heen bouwen waar al een nederzetting of stad van een tegenstander staat.
Nederzettingen bouwen
Een nieuwe nederzetting moet:
- aan jouw eigen weg grenzen
- op een vrije kruising staan
- niet direct naast een andere nederzetting of stad staan
Elke nederzetting is 1 overwinningspunt waard.
Steden bouwen
Een stad bouw je door een eigen nederzetting te vervangen. Je levert de nederzetting in en zet er een stad voor terug. Een stad is 2 overwinningspunten waard en levert bij productie 2 grondstoffen per aangrenzende tegel op.
Ontwikkelingskaarten
Koop je een ontwikkelingskaart, dan trek je die blind van de stapel. De meeste ontwikkelingskaarten mag je pas vanaf je volgende beurt spelen. Overwinningspuntkaarten houd je verborgen tot het einde, tenzij je ermee direct wint.
Een ridderkaart gebruik je om de rover te verplaatsen, net als bij een gegooide 7. Wie als eerste 3 gespeelde ridderkaarten heeft en daarmee de meeste ridders bezit, krijgt Grootste Riddermacht. Die kaart is 2 overwinningspunten waard.
Scoring in Catan spelregels
In de Catan spelregels win je zodra je in je eigen beurt 10 overwinningspunten hebt bereikt.
Punten krijg je zo:
- nederzetting: 1 punt
- stad: 2 punten
- Langste Handelsroute: 2 punten
- Grootste Riddermacht: 2 punten
- sommige ontwikkelingskaarten geven 1 verborgen overwinningspunt
Langste Handelsroute
De kaart Langste Handelsroute gaat naar de speler met een aaneengesloten route van minstens 5 wegen. Die route moet langer zijn dan die van alle andere spelers. De kaart is 2 punten waard.
Wordt de route later door iemand anders overtroffen, dan verhuist de kaart naar die speler.
Varianten bij Catan spelregels
De standaard Catan spelregels gaan uit van het basisspel voor 3 tot 4 spelers. Er zijn veel uitbreidingen en scenario’s, maar die veranderen vaak de opzet of extra regels.
Een paar punten om scherp te houden:
- 5-6 spelers hoort niet bij het basisspel, maar bij een uitbreiding
- scenario’s met extra opdrachten of andere eilanden zijn geen standaardregels
- online versies kunnen kleine verschillen in tempo of interface hebben, maar volgen meestal dezelfde basis
Huisregels
Sommige groepen gebruiken huisregels, maar die horen niet bij de officiële Catan spelregels. Voorbeelden:
- opnieuw gooien bij een zwakke startopstelling
- grondstoffen krijgen als in de eerste rondes jouw nummers niet vallen
- vrij handelen buiten de beurt van de actieve speler
Dat zijn dus huisregels. Spreek ze vooraf af als je ze wilt gebruiken.
FAQ over Catan spelregels
Hoeveel spelers kunnen meedoen aan Catan?
Het basisspel is voor 3 tot 4 spelers. Voor 5 of 6 spelers heb je een aparte uitbreiding nodig.
Wat is het doel in Catan?
Je probeert als eerste 10 overwinningspunten te halen. Dat doe je met nederzettingen, steden, speciale kaarten en soms verborgen punten uit ontwikkelingskaarten.
Hoe begin je met grondstoffen in Catan?
Na het plaatsen van je tweede nederzetting ontvang je de grondstoffen van alle aangrenzende landtegels van die nederzetting.
Is handelen verplicht in Catan?
Nee, handelen is niet verplicht, maar wel een officieel onderdeel van het spel. Je mag handelen met andere spelers of met de bank en havens.
Is Catan hetzelfde als Die Siedler von Catan?
Ja. Die Siedler von Catan is de oorspronkelijke naam. Tegenwoordig heet het spel meestal gewoon Catan.
