Met Catan spelregels leer je een handelsspel voor 3 tot 4 spelers waarin je wegen, dorpen en steden bouwt. Een pot duurt meestal ongeveer 75 minuten en is geschikt vanaf 10 jaar. Het doel is simpel: zorg dat je als eerste 10 overwinningspunten haalt. Het spel heet in het Nederlands Catan en verscheen oorspronkelijk als Die Siedler von Catan.
Benodigdheden
In het basisspel gebruik je deze onderdelen:
- 19 landtegels:
- 4 bos
- 3 heuvel
- 4 weiland
- 4 akker
- 3 gebergte
- 1 woestijn
- 18 getallenfiches met de waarden 2 t/m 12, zonder 7
- 6 randdelen met zee
- 1 struikrover
- 2 dobbelstenen
- 95 grondstofkaarten:
- 19 hout
- 19 baksteen
- 19 wol
- 19 graan
- 19 erts
- 25 ontwikkelingskaarten:
- 14 ridderkaarten
- 5 overwinningspuntkaarten
- 2 Jaar van Overvloed
- 2 Monopolie
- 2 Stratenbouw
- 4 bouwkostenkaarten
- 4 spelerssets, elk met:
- 5 nederzettingen
- 4 steden
- 15 straten
- 2 speciale kaarten:
- Langste Handelsroute
- Grootste Riddermacht
Opzet
Bouw eerst het eiland op. Leg de randdelen neer en vul het midden met de 19 landtegels. De woestijn hoort ook in het speelveld.
Leg daarna de getallenfiches op alle landtegels, behalve op de woestijn. Veel groepen gebruiken hiervoor de vaste beginopstelling uit de doos of leggen de fiches volgens de gebruikelijke spiraalvolgorde.
Schud de grondstofkaarten en de ontwikkelingskaarten apart. Leg beide stapels gedekt naast het bord. Zet de struikrover op de woestijn.
Iedere speler kiest een kleur en neemt alle bijbehorende speelstukken plus een bouwkostenkaart.
Daarna plaats je de eerste bouwwerken:
- Bepaal een startspeler.
- Die speler zet 1 nederzetting op een kruising en 1 aangrenzende straat.
- De andere spelers doen hetzelfde met de klok mee.
- Daarna plaatst iedereen in omgekeerde volgorde nog 1 nederzetting en 1 straat.
- Na het plaatsen van de tweede nederzetting krijgt elke speler direct de grondstoffen van de aangrenzende landtegels.
Bij het plaatsen geldt altijd de afstandsregel: tussen twee nederzettingen of steden moet minstens één lege kruising zitten. Praktisch betekent dat dat ze niet direct naast elkaar mogen staan.
Spelverloop
De Catan spelregels volgen elke beurt dezelfde volgorde:
- eventueel 1 ontwikkelingskaart spelen
- dobbelen
- grondstoffen ontvangen of de 7 afhandelen
- handelen
- bouwen
- beurt doorgeven
Ontwikkelingskaart spelen
Aan het begin van je beurt mag je maximaal 1 ontwikkelingskaart spelen.
Belangrijke regels:
- Een kaart die je deze beurt koopt, mag je nog niet gebruiken.
- Een overwinningspuntkaart leg je normaal niet open op tafel om een effect uit te voeren. Die blijft geheim in je hand, maar telt wel mee voor je totaal.
- Heb je door zo’n geheime kaart genoeg punten, dan win je pas tijdens je eigen beurt zodra je dat kunt aantonen.
Er zijn drie soorten effecten:
- Ridderkaart: verplaats de struikrover en steel 1 willekeurige grondstofkaart van een aangrenzende speler.
- Voortgangskaart:
- Jaar van Overvloed: neem 2 grondstoffen naar keuze uit de bank.
- Monopolie: noem 1 grondstofsoort en neem alle kaarten van die soort van de andere spelers.
- Stratenbouw: plaats 2 gratis straten volgens de normale bouwregels.
- Overwinningspuntkaart: levert 1 overwinningspunt op.
Dobbelen en grondstoffen innen
De actieve speler gooit met 2 dobbelstenen. Het totaal bepaalt welke landtegels produceren.
Iedere speler met een nederzetting aan een tegel met dat getal krijgt 1 grondstof van die tegel. Staat er een stad aan, dan krijgt die speler 2 grondstoffen van die tegel.
De struikrover blokkeert de tegel waarop hij staat. Die tegel levert dus niets op, ook niet als het juiste getal wordt gegooid.
Bij een worp van 7
Bij een 7 worden geen grondstoffen uitgedeeld. Daarna gebeuren drie dingen, in deze volgorde:
- Iedere speler met meer dan 7 grondstofkaarten in de hand legt de helft af, naar beneden afgerond.
- De actieve speler verplaatst de struikrover naar een andere landtegel.
- Als daar een tegenstander met een nederzetting of stad aan grenst, steelt de actieve speler 1 willekeurige grondstofkaart van één van die spelers.
Die volgorde is belangrijk. Eerst afleggen, dan pas de rover verplaatsen en stelen.
Als de bank niet genoeg kaarten heeft
Normaal zijn er van elke grondstof 19 kaarten. Zijn er van een soort te weinig kaarten om alle spelers uit te betalen, dan krijgt niemand van die tegel die grondstof. Dat is de officiële regel in het basisspel.
Scoring
Punten scoor je in Catan spelregels op deze manieren:
- Nederzetting: 1 punt
- Stad: 2 punten
- Langste Handelsroute: 2 punten
- Grootste Riddermacht: 2 punten
- Overwinningspuntkaart: 1 punt
Zodra je tijdens je eigen beurt op 10 of meer overwinningspunten komt, eindigt het spel meteen en win je.
Handelen
Na het dobbelen en innen mag alleen de actieve speler handelen.
Onderling handelen
De speler die aan de beurt is, mag ruilen met de andere spelers. Spelers die niet aan de beurt zijn, mogen niet onderling handelen.
Je spreekt samen af welke kaarten worden geruild, en die ruil voer je direct uit.
Handelen met de bank
Zonder haven mag je altijd 4 gelijke grondstoffen inleveren voor 1 grondstof naar keuze. Dat is de standaardruil van 4:1.
Handelen via havens
Heb je een nederzetting of stad aan een haven, dan mag je gunstiger ruilen:
- algemene haven: 3:1
- speciale haven voor één grondstof: 2:1
Bouwen
Na het handelen mag je bouwen, zolang je de kosten betaalt en nog speelstukken in voorraad hebt.
Bouwkosten
- Straat: 1 hout + 1 baksteen
- Nederzetting: 1 hout + 1 baksteen + 1 wol + 1 graan
- Stad: 2 graan + 3 erts
- Ontwikkelingskaart: 1 wol + 1 graan + 1 erts
Straat bouwen
Een straat moet aansluiten op een eigen straat, nederzetting of stad.
Je mag niet door een nederzetting of stad van een tegenstander heen bouwen. Daardoor kan een route dus worden onderbroken.
Per speler zijn er maximaal 15 straten.
Nederzetting bouwen
Een nederzetting zet je op een lege kruising. Ook hier geldt weer de afstandsregel: er moet minstens één lege kruising zitten tussen twee nederzettingen of steden.
Een nieuwe nederzetting moet bovendien verbonden zijn met je eigen wegennet. Tijdens de opzet geldt die eis nog niet, maar later in het spel wel.
Per speler zijn er maximaal 5 nederzettingen.
Stad bouwen
Een stad bouw je door een eigen nederzetting te vervangen. Je haalt de nederzetting van het bord en zet er een stad voor in de plaats.
Per speler zijn er maximaal 4 steden.
Ontwikkelingskaart kopen
Betaal de kosten, trek 1 gedekte kaart en houd die geheim voor de andere spelers. Behalve een overwinningspuntkaart mag je een net gekochte kaart pas in een latere beurt gebruiken.
Varianten
Binnen de officiële Catan spelregels kom je ook varianten en uitbreidingen tegen.
Officiële varianten en uitbreidingen
- 5-6 spelers uitbreiding: groter bord, extra stukken en aangepaste beurtstructuur
- Catan Junior: eenvoudigere versie voor jongere spelers
- Catan Dobbelspel: compacte variant met dobbelstenen
- Catan: Zeevaarders: voegt schepen en nieuwe eilanden toe
- Catan: Steden & Ridders: meer diepgang met stadsverbeteringen en barbaren
Huisregels
De volgende afspraken zijn geen officiële regels, maar zie je wel vaak aan tafel:
- Handelen buiten de beurt: sommige groepen laten spelers altijd onderling ruilen. Officieel mag alleen de actieve speler handelen.
- Vaste bordopstelling: sommige spelers gebruiken elke keer dezelfde kaartindeling. Officieel kan de opstelling variabel zijn.
- Start zonder rover op de woestijn: komt soms voor, maar hoort niet bij de officiële opzet.
FAQ
Hoe werkt de Langste Handelsroute?
De eerste speler met een aaneengesloten route van minstens 5 straten krijgt de kaart Langste Handelsroute en daarmee 2 punten. Bouwt een ander later een langere route, dan verhuist de kaart. Bij gelijke lengte blijft de kaart bij de huidige bezitter.
Hoe krijg je Grootste Riddermacht?
Je moet als eerste 3 ridderkaarten hebben gespeeld. Dan krijg je Grootste Riddermacht en 2 overwinningspunten. Speelt een ander later meer ridders dan jij, dan gaat de kaart naar die speler.
Mag je winnen buiten je eigen beurt?
Nee. Ook als je door een verborgen overwinningspuntkaart al op 10 punten staat, win je pas tijdens je eigen beurt wanneer je dat laat zien.
Wat gebeurt er als je een 7 gooit?
Spelers met meer dan 7 kaarten leggen eerst de helft af, naar beneden afgerond. Daarna verplaats je de struikrover en steel je 1 willekeurige kaart van een speler aan die tegel.
Hoeveel grondstofkaarten zijn er per soort?
Van elke grondstof zijn er 19 kaarten: hout, baksteen, wol, graan en erts.
